De instrumenten
Gayageum, haegeum, daegeum, janggu: de Koreaanse hofinstrumenten die u wellicht zult horen
Een toegankelijke gids over de citer, vedel, fluit en trommel van traditionele Koreaanse muziek, met de feiten die een factcheck doorstaan.
Reserveer je plek ↗Kort antwoord
De gayageum is een getokkeld snaarinstrument met traditioneel twaalf zijden snaren, de haegeum is een tweesnarige rechtopstaande vedel die met een strijkstok wordt bespeeld, de daegeum is een grote bamboefluit die dwars wordt bespeeld en een gonzend membraan heeft, en de janggu is een zandlopervormige trommel met aan elk uiteinde een ander vel. Op de boekingspagina van Seoul worden de instrumenten niet vermeld, maar op de hoofdfoto zijn een haegeum en een snaarinstrument uit de gayageumfamilie te zien, en de andere twee komen veel voor in hof- en banketensembles.
Vier instrumenten in één oogopslag
| Instrument | Type | Eén weetje |
|---|---|---|
| Gayageum | Getokkeld snaarinstrument | Traditioneel twaalf snaren; volgens de legende gaat het terug op koning Gasil van Gaya in de zesde eeuw |
| Haegeum | Tweesnarige vedel | Rechtop op de knie gehouden en met een strijkstok bespeeld; gemaakt van acht materialen |
| Daegeum | Bamboe fluit | Heeft een zoemend membraan; andere instrumenten stemmen erop af |
| Janggu | Zandlopertrommel | Er wordt gezegd dat de twee koppen yin en yang vertegenwoordigen |
De gayageum: een citer uit de Gaya-confederatie
De gayageum is waarschijnlijk het bekendste traditionele Koreaanse instrument. Wikipedia beschrijft het als een getokkelde citer, traditioneel met twaalf snaren, met nieuwere varianten van achttien, eenentwintig of vijfentwintig. Volgens de Samguk sagi uit 1146 werd het rond de zesde eeuw ontwikkeld in de Gaya-confederatie door koning Gasil, die een musicus, Wu Ruk, opdracht gaf om ervoor te componeren, en de musicus verfijnde het later in het Silla-koninkrijk. De oude hofvorm, pungryu of jeongak gayageum genoemd, is groter, met een wijdere snaarafstand voor langzame muziek; de kleinere sanjo-vorm, met dichter bij elkaar geplaatste snaren, verscheen in de negentiende eeuw voor snel, geïmproviseerd spel.
Hoe het bespeeld wordt
Traditioneel zit de speler op de grond met gekruiste benen, met het hoofd van het instrument op de rechterknie en het uiteinde op de vloer, wat overeenkomt met de houding op de boekingsfoto. De rechterhand tokkelt en plukt de snaren nabij de brug, terwijl de linkerhand de snaren aan de andere kant van de bruggen indrukt om de toonhoogte te buigen en vibrato toe te voegen. Traditionele snaren zijn van zijde, en het corpus van de oudere vorm is van paulowniahout, ongeveer 160 centimeter lang. De klank is zacht, delicaat en subtiel, precies het soort klank dat een kleine ruimte goed tot zijn recht laat komen.
De haegeum: twee snaren, een wereld aan expressie
De haegeum is een verticale vedel, afgeleid van de eeuwenoude Chinese xiqin, met een stokvormige hals, een holle houten klankkast en twee zijden snaren. Het instrument wordt rechtop op de knie gehouden en bespeeld met een strijkstok waarvan het haar tussen de snaren door loopt, zodat er geen toets is om op te drukken. Wikipedia vermeldt dat het een van de meest gebruikte instrumenten in de Koreaanse muziek is, te horen in hofmuziek en in de muziek van gewone mensen, met een bereik van treurig tot humoristisch. Het wordt paleum genoemd, acht klanken, omdat het gemaakt is van acht materialen: metaal, steen, zijde, bamboe, kalebas, klei, leer en hout. In de Joseondynastie werd het gebruikt bij koninklijke voorouderrituelen, parades, festivals en banketten.
De daegeum: de fluit waar iedereen op stemt
De daegeum is een grote bamboe dwarsfluit met een zoemend akoestisch membraan, gebruikt in hof-, adellijke en volksmuziek evenals in hedendaagse klassieke muziek en filmmuziek. Wikipedia zegt dat andere instrumenten op de daegeum stemmen vanwege zijn grote bereik en vaste toonhoogte. Een langere jeongak-vorm was de formele hofversie, en een kortere sanjo-vorm wordt geassocieerd met de muziek van het gewone volk. De Koreaanse traditie verbindt de oorsprong met een legendarische bamboefluit, de manpasikjeok, waarvan wordt gezegd dat die in de zevende eeuw vrede bracht aan Silla. De drie bamboefluiten, daegeum, junggeum en sogeum, staan samen bekend als samjuk.
De janggu: een trommel met twee stemmen
De janggu, of changgo, is een zandlopertrommel met twee vellen van verschillend leer. Het linkervel, bespannen met dik leer, geeft diepe lage tonen, en het rechter, met lichter leer, geeft hogere; samen bespeeld zouden ze de vereniging van yin en yang voorstellen. De oudste afbeeldingen staan op een Silla-klok en in een muurschildering in een Goguryeo-graf, en Goryeo-verslagen vermelden twintig janggu onder de instrumentengeschenken voor een banket in 1114. Aan de ene kant wordt een mallet gebruikt en aan de andere een dunne bamboestok, een combinatie waarmee één trommelaar zowel ritme als accent kan maken.
Luistertips
Er is geen theorie nodig om van de avond te genieten, maar een paar aanwijzingen helpen. Merk op dat de gayageum en haegeum aan de stille kant van de wereldinstrumenten zitten en dat de ruimte de helft van het werk doet. Merk op hoe de gestreken haegeum tussen noten glijdt waar een westerse viool zou stappen. Als er een fluit meespeelt, luister dan naar het gonzen van het membraan, en als er een trommel bijkomt, hoor hoe de twee vellen elkaar antwoorden. Omdat de boekingspagina geen programma vermeldt, beschouw elk instrument als een ontdekking, en vraag het de musici achteraf; recensenten zeggen dat ze elk instrument toelichten.
Veelgestelde vragen
Welke instrumenten zal ik horen?
De boekingspagina vermeldt dat er traditionele instrumenten worden bespeeld, zonder een lijst. De boekingsfoto toont een haegeum en een citer uit de gayageum-familie; de bezetting kan per sessie verschillen.
Hoeveel snaren heeft een gayageum?
Traditioneel twaalf. Volgens Wikipedia bestaan er ook moderne varianten met 18, 21 of 25 snaren.
Is de haegeum een viool?
Nee. Het is een rechtopstaande vedel met twee snaren die op de knie wordt gehouden, waarbij het haar van de strijkstok tussen de snaren loopt, afgeleid van de eeuwenoude Chinese xiqin.
Bronnen