Τα όργανα
Γκάγιαγκεουμ, χέγκεουμ, ντέγκεουμ, τζάνγκου: τα κορεατικά όργανα της αυλής που μπορεί να ακούσετε
Ένας οδηγός σε απλή γλώσσα για το τσίτερ, το βιολί, τον αυλό και το τύμπανο της παραδοσιακής κορεατικής μουσικής, με τα στοιχεία που αντέχουν σε κάθε επαλήθευση.
Κλείστε τη θέση σας ↗Γρήγορη απάντηση
Το γκαγιαγκούμ είναι ένα νυκτό έγχορδο με δώδεκα μεταξένιες χορδές κατά παράδοση, το χέγκουμ είναι ένα δίχορδο όρθιο βιολί που παίζεται με δοξάρι, το ντεγκούμ είναι ένα μεγάλο μπαμπού εγκάρσιο φλάουτο με βουητό μεμβράνη, και το τζάνγκου είναι ένα τύμπανο σε σχήμα κλεψύδρας με διαφορετικό δέρμα σε κάθε άκρο. Η σελίδα κρατήσεων της Σεούλ δεν αναφέρει τα όργανά της, αλλά η κεντρική φωτογραφία δείχνει ένα χέγκουμ και ένα έγχορδο της οικογένειας του γκαγιαγκούμ, και τα άλλα δύο είναι κοινά σε σύνολα αυλής και συμποσίων.
Τέσσερα όργανα με μια ματιά
| Όργανο | Τύπος | Ένα γεγονός |
|---|---|---|
| Γκάγιαγκεουμ | Νυκτό κιθαρωδία | Παραδοσιακά δώδεκα χορδές· ο θρύλος τις αποδίδει στον βασιλιά Γκασίλ της Γκάγια τον έκτο αιώνα |
| Haegeum | Δίχορδο | Κρατιέται κάθετα στο γόνατο και παίζεται με δοξάρι· κατασκευασμένο από οκτώ υλικά |
| Daegeum | Μπαμπού φλάουτο | Έχει μια παλλόμενη μεμβράνη· τα άλλα όργανα κουρδίζονται με βάση αυτήν |
| Τζάνγκου | Τύμπανο κλεψύδρας | Λέγεται ότι τα δύο κεφάλια του αντιπροσωπεύουν το γιν και το γιανγκ |
Το γκαγιαγκούμ: ένα έγχορδο από τη συνομοσπονδία Γκάγια
Το γκαγιαγκούμ είναι πιθανώς το πιο γνωστό παραδοσιακό κορεατικό μουσικό όργανο. Η Wikipedia το περιγράφει ως ένα νυκτό έγχορδο, παραδοσιακά με δώδεκα χορδές, με νεότερες παραλλαγές των δεκαοκτώ, είκοσι μίας ή είκοσι πέντε. Σύμφωνα με το Samguk sagi του 1146, αναπτύχθηκε γύρω στον έκτο αιώνα στη συνομοσπονδία Gaya από τον βασιλιά Gasil, ο οποίος ανέθεσε σε έναν μουσικό, τον Wu Ruk, να συνθέσει γι' αυτό, και ο μουσικός αργότερα το τελειοποίησε στο βασίλειο Silla. Η παλαιά αυλική μορφή, που ονομάζεται pungryu ή jeongak gayageum, είναι μεγαλύτερη, με ευρύτερη απόσταση μεταξύ των χορδών για αργή μουσική· η μικρότερη μορφή sanjo, με πιο κοντινές χορδές, εμφανίστηκε τον δέκατο ένατο αιώνα για γρήγορο, αυτοσχεδιαστικό παίξιμο.
Πώς παίζεται
Παραδοσιακά ο μουσικός κάθεται στο πάτωμα με σταυρωμένα πόδια, το κεφάλι του οργάνου να ακουμπά στο δεξί γόνατο και την ουρά στο πάτωμα, κάτι που αντιστοιχεί στη στάση της φωτογραφίας κράτησης. Το δεξί χέρι νύσσει και τσιμπά τις χορδές κοντά στον καβαλάρη, ενώ το αριστερό πιέζει τις χορδές στην άλλη πλευρά των καβαλάρηδων για να λυγίσει το τονικό ύψος και να προσθέσει βιμπράτο. Οι παραδοσιακές χορδές είναι από μετάξι, και το σώμα της παλαιότερης μορφής είναι από ξύλο παυλώνιας, μήκους περίπου 160 εκατοστών. Ο ήχος είναι απαλός, λεπτός και διακριτικός, ακριβώς ο τύπος ήχου που αναδεικνύεται τέλεια σε έναν μικρό χώρο.
Το χέγκουμ: δύο χορδές, ένας κόσμος έκφρασης
Το χέγκεουμ είναι ένα κατακόρυφο βιολί που προέρχεται από το αρχαίο κινεζικό xiqin, με ραβδόμορφο λαιμό, κούφιο ξύλινο ηχείο και δύο μεταξωτές χορδές. Κρατιέται όρθιο πάνω στο γόνατο και παίζεται με δοξάρι του οποίου οι τρίχες περνούν ανάμεσα στις χορδές, οπότε δεν υπάρχει ταστιέρα για να πιέζονται οι χορδές. Η Wikipedia σημειώνει ότι είναι ένα από τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα όργανα στην κορεατική μουσική, ακούγεται σε αυλική μουσική και στη μουσική των απλών ανθρώπων, με έκταση από θλιβερή έως χιουμοριστική. Ονομάζεται paleum, οκτώ ήχοι, επειδή είναι φτιαγμένο από οκτώ υλικά: μέταλλο, πέτρα, μετάξι, μπαμπού, κολοκύθα, πηλό, δέρμα και ξύλο. Κατά τη δυναστεία Joseon χρησιμοποιούνταν σε βασιλικές πρόγονικές τελετές, παρελάσεις, φεστιβάλ και συμπόσια.
Το daegeum: ο αυλός με τον οποίο κουρδίζονται όλοι
Το daegeum είναι ένα μεγάλο εγκάρσιο φλάουτο από μπαμπού με μια βουηχτή ακουστική μεμβράνη, που χρησιμοποιείται σε αυλική, αριστοκρατική και λαϊκή μουσική, καθώς και σε σύγχρονη κλασική μουσική και μουσικές ταινιών. Σύμφωνα με τη Wikipedia, η ευρεία έκτασή του και το σταθερό του τονικό ύψος οδηγούν άλλα όργανα να κουρδίζονται με βάση αυτό. Μια μακρύτερη μορφή jeongak ήταν η επίσημη αυλική εκδοχή, ενώ μια συντομότερη μορφή sanjo συνδέεται με τη μουσική των κοινών. Η κορεατική παράδοση συνδέει την προέλευσή του με έναν θρυλικό αυλό από μπαμπού, το manpasikjeok, για το οποίο λέγεται ότι έφερε ειρήνη στη Silla τον έβδομο αιώνα. Τα τρία φλάουτα από μπαμπού, daegeum, junggeum και sogeum, είναι γνωστά συλλογικά ως samjuk.
Το janggu: ένα τύμπανο με δύο φωνές
Το janggu, ή changgo, είναι ένα τύμπανο σε σχήμα κλεψύδρας με δύο μεμβράνες από διαφορετικό δέρμα. Η αριστερή μεμβράνη, καλυμμένη με παχύ δέρμα, παράγει βαθείς χαμηλούς τόνους, ενώ η δεξιά, με ελαφρύτερο δέρμα, παράγει υψηλότερους· όταν παίζονται μαζί, λέγεται ότι αντιπροσωπεύουν την ένωση του yin και του yang. Οι αρχαιότερες απεικονίσεις βρίσκονται σε μια καμπάνα της Silla και σε τοιχογραφία τάφου του Goguryeo, ενώ καταγραφές του Goryeo αναφέρουν είκοσι janggu ανάμεσα σε δώρα μουσικών οργάνων για ένα συμπόσιο το 1114. Χρησιμοποιείται ένα σφυρί στη μία πλευρά και ένα λεπτό μπαμπού ξυλάκι στην άλλη, ένας συνδυασμός που επιτρέπει σε έναν μόνο τυμπανιστή να αποδώσει τόσο τον ρυθμό όσο και την έμφαση.
Συμβουλές ακρόασης
Δεν χρειάζεται θεωρία για να απολαύσετε τη βραδιά, αλλά μερικές υποδείξεις βοηθούν. Προσέξτε ότι το gayageum και το haegeum βρίσκονται στην πιο ήσυχη πλευρά των οργάνων του κόσμου και ότι ο χώρος κάνει τη μισή δουλειά. Προσέξτε πώς το haegeum με δοξάρι γλιστρά ανάμεσα στις νότες εκεί όπου ένα δυτικό βιολί θα πατούσε σταθερά. Αν μπει φλάουτο, ακούστε το βούισμα της μεμβράνης του, και αν μπει τύμπανο, ακούστε πώς οι δύο μεμβράνες του απαντούν η μία στην άλλη. Επειδή η σελίδα κρατήσεων δεν αναφέρει πρόγραμμα, αντιμετωπίστε κάθε όργανο ως ανακάλυψη και ρωτήστε τους μουσικούς μετά· οι κριτικοί λένε ότι εξηγούν το καθένα.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια όργανα θα ακούσω;
Η σελίδα κρατήσεων αναφέρει ότι παίζονται παραδοσιακά όργανα, χωρίς λίστα. Η φωτογραφία της κράτησης δείχνει ένα haegeum και ένα έγχορδο της οικογένειας του gayageum· η σύνθεση μπορεί να διαφέρει ανά συνεδρία.
Πόσες χορδές έχει ένα gayageum;
Παραδοσιακά δώδεκα. Σύμφωνα με τη Wikipedia, υπάρχουν επίσης σύγχρονες παραλλαγές με 18, 21 ή 25 χορδές.
Είναι το haegeum βιολί;
Όχι. Είναι ένα δίχορδο όρθιο έγχορδο που κρατιέται στο γόνατο, με τις τρίχες του δοξαριού να περνούν ανάμεσα στις χορδές, και κατάγεται από το αρχαίο κινεζικό xiqin.
Πηγές